Search Results - "szlachta"

I. Wprowadzenie. II. Włodyka jako określenie przynależności do rycerstwa w ogóle. III. Termin vladyka w Czechach. IV. Włodycy polscy przed XIV w. V. Kryteria podziału rycerstwa na wyższe i niższe w XIV w. Wyraz vladyka występuje w źródłach staro-cerkiewno-słowiańskich od IX w. Oznaczał on począt...

Full description

I. Układ sił politycznych w państwie. II. Kategorie środków władczych: A. Manipulowanie instytucjami politycznymi. B. Propaganda w działalności politycznej. C. Kształtowanie motywacji. D. Środki przymusowo-represyjne. III. Próba podsumowania. Polska XVI w. stanowiła nadal monarchię stanową, w któ...

Full description

Kultura epoki renesansu w Europie wyrosła na gruncie zmieniających się stosunków społeczno-politycznych i przemian ekonomicznych, prowadzących m.in. do osłabienia pozycji stanów dotychczas dominujących i wzrostu znaczenia społecznego warstw politycznie upośledzonych, zwłaszcza niektórych z nich, ja...

Full description

Ponad sto lat upłynęło od ukazania się pierwszego dzieła Adolfa Pawińskiego o sejmikach kujawskich1 i nieco ponad dziesięć lat upływa od ukazania się książki Stanisława Płazy o sejmikach wielkopolskich2. W międzyczasie historyk prawa publicznie wypowiedział pogląd, że „zagadnienie funkcjonowania se...

Full description

Problem ściągania podatków w XV — XVI w. nie doczekał się dotychczas osobnego studium. Pomijamy w syntezach, w opracowaniach szczegółowych dotyczących skarbowości z reguły traktowany jest marginalnie. Nie zastanawiano się nad tym, czy istniały różnice między poborem podatków stałych i nadzwyczajnyc...

Full description

Znikomy stan naszej wiedzy w zakresie sformułowanego w tytule zagadnienia  uzmysłowił sobie autor przy okazji próby przedstawienia spraw polskich na posiedzeniu Konstanzer Arbeitskreis für Mittelalterliche Geschichte poświęconym władztwu gruntowemu (Grundherrschaft) w Rzeszy i w krajach ościennych...

Full description

W ostatnich latach ukazało się kilka cennych prac poświęconych w całości lub części czeskiej terminologii społecznej. Autorami ich są językoznawcy czescy, m. in. Alena Fiedlerová i Věra Chládková oraz historycy polscy: Urszula Zgorzelska i Wojciech Iwańczak. Obie badaczki czeskie ustaliły znaczenia...

Full description

Okres rządów Stanisława Augusta Poniatowskiego charakteryzowało - obok zakrojonych na szeroką skalę prób reformy ustroju politycznego Rzeczypospolitej - także podejmowanie działań kodyfikacyjnych, mających za cel stworzenie jednolitego dla całego państwa systemu prawa sądowego. Działania te, przypa...

Full description

Jednym z ważniejszych aktorów czynności sądowych w dawnej Rzeczypospolitej był woźny sądowy (ministerialis terrestris, potem też ministerialis generalis Regni), którego zazwyczaj — przynajmniej do schyłku XVI w. — mianował wojewoda. Woźni zachowali się raczej w tradycji literackiej (np. w Panu Tade...

Full description

I. Uwagi wstępne. II. Treść prawna artykułów mielnickich. III. Treść ideologiczna artykułów mielnickich. IV. Polityczna geneza i losy artykułów mielnickich. V. Uwagi końcowe. W dniu 17 czerwca 1501 r. o godzinie dziesiątej przed południem zmarł w Toruniu król Jan Olbracht. Jego nagła śmierć wysun...

Full description

I. Wstęp. II. Działalność sądownictwa w latach 1772-1778. III. Reforma sądownictwa z 1778 r. i utrzymanie dawnych sądów do 1784 r. IV. Uwagi końcowe. Tolerowanie sądownictwa polskiego — w tym sądownictwa szlacheckiego — w pierwszym okresie rządów Austrii w Galicji jest tematem nader rzadko porusz...

Full description

Sądy i prawo sądowe stanowiły dla polskiego społeczeństwa szlacheckiego w XVIII w. jedną z najżywotniejszych spraw. Po uregulowaniu w 1717 r. kwestii skarbowo-wojskowych uchwalona w 1726 r. tzw. korektura trybunału była jedynym osiągnięciem ustawodawczym epoki saskiej stanowiącym zresztą testimoniu...

Full description

Wybitny pomnik prawa Wielkiego Księstwa Litewskiego, jakim był III Statut, posiada obszerną historiografię, w której jednak trudno doszukać się opracowań traktujących o końcowym okresie jego funkcjonowania. Okres ten rozpoczyna data pierwszego rozbioru Rzeczypospolitej, kończy zaś rok 1840, kiedy t...

Full description

 Lata 1688/1689 stanowią bardzo interesujący okres w dziejach panowania Jana III Sobieskiego. Czynione przez monarchę próby reorientacji polityki zagranicznej powiązane z usiłowaniami wzmocnienia pozycji Jakuba Sobieskiego jako przyszłego następcy tronu, doczekały się szeregu opracowań. Główny naci...

Full description

Bohaterem prezentowanego tu tekstu jest Zbigniew z Dąbrowicy Firlej h. Lewart (1611–1649), syn wojewody sandomierskiego Mikołaja (zm. 1636) i wojewodzianki lubelskiej Reginy Oleśnickiej h. Dębno. W artykule przedstawiono też pokrótce osoby tworzące krąg rodzinny tytułowego bohatera, a więc obu jego...

Full description

W drugiej połowie 1637 r. Władysław IV w celu wzmocnienia pozycji monarchy w systemie rządów Rzeczypospolitej podjął próbę sformalizowania elity władzy i podporządkowania jej monarsze przez wprowadzenie Kawalerii Rycerzy Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny, oraz zapewnienia królowi doch...

Full description