Pavel Nikolayeviç Medvedev ve Edebiyat Araştırmalarında Biçimsel Yöntem: Sosyolojik Şiir Poetikasına Eleştirel Bir Giriş - Arif Akbaş (Current Perspectives in Social Sciences, 2025)
Rus teorisyen, edebiyat tarihçisi ve eleştirmeni Pavel Nikolayeviç Medvedev (1892-1938) M. M. “Bahtin Çevresi”nde yer alan son derece nitelikli bir entelektüeldir. St. Petersburg Üniversitesi’nde Profesör olarak da çalışan bu filozof, 1910’lar ve 1920’lerde Rus düşünce hayatında bir akım olan Vitebsk “Kültürel Rönesansı”nı [Rus biçimciliği] başlatanlar arasındadır. Bilim ve felsefe dışında karnavalist bir yapıdaki St. Petersburg Gezici Tiyatrosu olgusuyla da ilgilenmekteydi. Medvedev, sosyal aktivist olan Mihail Bahtin’in yanı sıra Boris Pasternak ve Fyodor Sologub’un da arkadaşıydı. Arkadaşı Pasternak, Sovyet Rejiminin bir muhalifi olup resmi sanat görüşüne ters gelen ünlü “Doktor Jivago” romanının yazarıydı. Fyodor Sologub ise hayatı uzun yıllar taşrada sürgünde geçmiş; “Kötü Rüyalar”, “Küçük Şeytan” ile “Yaratılan Efsane” gibi romanlar yazarak Avrupa “Fin de siecle” (Sosyal yozlaşma, can sıkıntısı, alaycılık, karamsarlık, yüzyılın sonu ve medeniyetin çöküş gibi olgulara göndermede bulunur.) edebiyatının ve felsefesinin hastalıklı, karamsar unsurlarını Rus düzyazısına sokan ilk yazardı. Medvedev, 1917 devriminden sonra eğitim ve yayıncılık alanında çeşitli hükümet görevlerinde bulunmuş edebi, sosyolojik ve dilsel konularda kendi yazılarının büyük bir kısmını yayınlamıştır. Medvedev, muhalif düşünceleri nedeniyle 1930’lu yıllardaki tasfiyeler döneminde hapse atılmıştır. Joseph Stalin rejiminin tutuklamasından kısa bir süre sonra ortadan kaybolmuştur. Sonradan 17 Temmuz 1938’de başından vurularak öldürüldüğü anlaşılmıştır. Bu makalede Medvedev’in edebiyat araştırmalarındaki biçimsel yöntemi ve sosyolojik şiir poetikasına dair eleştirel görüşleri tartışılacaktır.