فراتحلیل اثربخشی الگوها و روش‌های تدریس بر عملکرد تحصیلی - توحید اشرف زاده; جواد مصرآبادی (مجله علوم تربیتی, 2025)
پژوهش حاضر با هدف فراتحلیل اثربخشی الگوها و روش‌های تدریس بر عملکرد تحصیلی انجام شده است. راهبرد پژوهش، کمی و روش فراتحلیل می‌باشد. جامعه آماری شامل مطالعات در دسترس مرتبط در داخل کشور بود که در بین سال‌های 1390 تا 1401 منتشر شده بود. کلیدواژه‌های جست‌وجوی پژوهش‌های اولیه شامل: روش‌های تدریس، الگوهای تدریس، عملکرد تحصیلی و پیشرفت تحصیلی بود و برای جمع‌آوری اطلاعات از چک‌لیست مشخصات طرح‌های پژوهشی Mesr Abadi استفاده شد. پس از بررسی ملاک‌های ورود و خروج، 758 اندازه اثر از 622 مطالعه به دست آمد. مطالعاتی که در این پژوهش مورد استفاده قرار گرفتند از مرکز اسناد و مدارک علمی ایران، پایگاه جهاد دانشگاهی کشور، سایت خصوصی بانک مجلات ایران و پایگاه مجلات تخصصی نور جمع‌آوری شدند و بعد از بررسی ملاک‌های ورود و خروج، یافته‌های کمی پژوهش‌های منتخب با نرم‌افزار CMA تحلیل شدند. تحلیل اطلاعات حاصل از تأثیر الگوها و روش‌های تدریس بر عملکرد تحصیلی نشان داد که میانگین اندازه اثر کلی برای مدل اثرهای ثابت 918/0 و برای مدل اثرهای تصادفی 227/1 است. با توجه به ناهمگنی اندازه‌های اثر، تأثیر متغیرهای تعدیل‌کننده بررسی شد. نتایج تحلیل پژوهش نشان داد که در بین زیر مؤلفه‌های الگوهای تدریس، الگوهای تدریس پردازش اطلاعات و در بین روش‌های تدریس الگوهای پردازش اطلاعات نیز، روش مبتنی بر پروژه تأثیر بیشتری بر عملکرد تحصیلی فراگیران دارد. بر پایه اندازه اثرهای به‌دست‌آمده و نیز مبانی نظری موجود می‌توان دریافت که الگوها و روش‌های تدریس، تأثیر مثبت و معنی‌داری بر روی عملکرد تحصیلی فراگیران ایرانی می‌گذارند که بر اساس ملاک Cohen (1988)، تأثیر بزرگ و مطلوبی محسوب می‌شود. با لحاظ یافته‌های این فراتحلیل و پشتوانه‌ی نظری و تجربی این حوزه، پیشنهاد می‌شود معلمان از الگوها و روش‌های مختلف تدریس استفاده کنند.