Arşiv Belgeleri Işığında Mustafa Kemal Paşa’nın Askerlikten İstifa Süreci - Abdullah Erdoğan; Neslihan Altuncuoğlu (Journal of Universal History Studies, 2019)
1881 yılında Selanik’te doğan Mustafa Kemal, okulhayatına Mahalle Mektebinde başlamıştır. İlerleyen yaşlarda tercihini askeriokuldan yana yapmış, 1905 yılında kurmay yüzbaşı olarak mesleğine başlamıştır.İlk görev yeri Şam’daki 5. Ordu olmuştur. Daha sonra Hareket Ordusu,Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı’nda aktif görevleralmış, I. Dünya Savaşı esnasındaözellikle Çanakkale Cephesi’ndeki kahramanlıkları ile ön plana çıkmıştır. MustafaKemal Paşa, Samsun’a 9. Ordu Müfettişi olarak tayin edilmiştir. Ancak İtilafDevletleri’nin isteğiyle, Harbiye Nazırlığı, Mustafa Kemal Paşa’nın beraberindekiküçük botlardan biriyle İstanbul’a geri dönmesini istemiştir. Kömür vebenzininin olmadığı gibi sebepler öne sürerek zaman kazanmaya çalışmış,sonrasında Havza Genelgesini yayınlamıştır. Bunun üzerine İstanbul Hükümeti,Mustafa Kemal Paşa’nın iyi bir asker olmasına rağmen, zamanın şartlarını iyideğerlendiremediğini, kendisinin emirlerine itibar edilmemesi gerektiğini ordukomutanlıklarına bildirmiştir. Kongre hazırlıkları sebebiyle Erzurum’da bulunanMustafa Kemal Paşa, Harbiye Nezareti tarafından İstanbul’a çağırılmıştır. Budön çağrısı kendisi tarafından kabul edilmemiş, 8/9 Temmuz 1919 gecesiaskerlikten ve ordudaki bütün görevlerinden azledilmiştir. Aynı anda kendisi deaskerlikten istifa ettiğini telgrafla padişaha ve İstanbul Hükümetine bildirmiştir.Bu çalışmada, Başbakanlık Osmanlı Arşiv Belgeleri ve Genelkurmay Askeri Tarihve Stratejik Etüt ve Denetleme Başkanlığı Arşiv Belgeleri ekseninde MustafaKemal Paşa’nın askerlikten istifa etmesi süreci değerlendirilecektir.