Bulgaristan Türkleri ve Hak ve Özgürlükler Hareketi: Siyasi Bir Analiz - Emir Yılmaz (Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi, 2025)
Bulgaristan yaklaşık beş yüzyıl boyunca Türklerin yönetiminde kalmıştır. Osmanlı döneminde, Anadolu’dan sonra Balkanlar’daki en yoğun Türk nüfusuna sahip bölge olmuştur. Son yüzyılda Türkiye’ye göçler yaşanmasına rağmen, yaklaşık 1.500.000 Türk halen Bulgaristan’da yaşamaktadır. 1878 Berlin Antlaşması’ndan itibaren azınlık statüsünde olan Türk nüfusunun, Soğuk Savaş sonrası Bulgaristan’ın demokrasiye geçişi ve Avrupa Birliği’ne katılımıyla siyasal katılımının arttığı gözlemlenmektedir. Bu çalışma, Bulgaristan’daki Türklerin siyasal temsili açısından en önemli oluşumlardan biri olan Hak ve Özgürlükler Hareketi’ni incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, Bulgaristan’daki Türk varlığını analiz etmektir. Bu doğrultuda araştırma soruları, Türk azınlığın genel özellikleri ve Hak ve Özgürlükler Hareketi’nin siyasal bir yapıya dönüşüm süreci üzerinde yoğunlaşmaktadır. Araştırmada literatür taraması, tarihsel analiz, doküman inceleme ve yarı yapılandırılmış mülakat gibi nitel ve betimlemeye dayalı yöntemler kullanılmıştır. Azınlık haklarıyla ilgili teorik zemin noktasında AB’nin üye ülkelerden istediği mevzuattan hareket edilmiştir. Çalışmanın temel bulguları, 1878 sonrası ve özellikle Soğuk Savaş döneminde Bulgaristan’ın asimilasyon politikaları izlediğini, ancak Türk azınlığın “Türk doğduk, Türk öleceğiz” ve “Türkçe okumak istiyoruz” gibi sloganlarla direniş gösterdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, Bulgaristan’ın demokratikleşmesi ve Avrupa Birliği’ne katılım süreci, Hak ve Özgürlükler Hareketi’nin ülkenin en etkili siyasal aktörlerinden biri haline gelmesinde belirleyici olmuştur.