Öğrencilerin Söz Varlığının Tespiti Geliştirilmesi ve İzlenmesi Projesi (Millî Eğitim Bakanlığı – Türkiye) - Abdullah Demir (Eskiyeni, 2025)
“Öğrencilerin Söz Varlığının Tespiti Geliştirilmesi ve İzlenmesi Projesi”, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülen; öğrencilerin kelime, kavram, deyim ve atasözü gibi söz varlığı unsurlarını yaş, sınıf ve gelişim düzeylerine göre bilimsel yöntemlerle belirlemeyi, sistematik biçimde izlemeyi ve geliştirmeyi amaçlayan kapsamlı bir eğitim ve araştırma projesidir. Nisan 2024’te başlatılan ve üç yıl sürecek şekilde planlanan bu çalışma, yapay zekâ ve doğal dil işleme teknolojileriyle desteklenmiş bir veri altyapısı üzerine inşa edilmiştir. Proje kapsamında, yedi binden fazla ders kitabı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile TÜBİTAK gibi kurumlar tarafından çocuklara yönelik yayımlanan kitap ve dergiler, on bir bini aşkın çocuk edebiyatı eseri, TRT Çocuk ve EBA platformlarında yer alan video içeriklerin yazılı metinleri, çocuk tiyatrosu eserleri ile deyimler, atasözleri ve bilim terimlerine ilişkin veriler sisteme dâhil edilmektedir. Ayrıca, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından uygulanan bursluluk ve liselere geçiş sınavı soruları ile Akademik Becerilerin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi (ABİDE) ve Dört Beceride Türkçe Dil Sınavı’nda öğrenciler tarafından verilen açık uçlu yanıtlar; yine Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından uygulanan Yükseköğretim Kurumları Sınavı’na ait metinler de bu kapsamlı veri tabanında yer almaktadır. Tüm bu içerikler, sözcük türü, anlam alanı, kullanım sıklığı ve yaşa uygunluk gibi ölçütler esas alınarak projede görev alan öğretmenler tarafından etiketlenmekte ve çok katmanlı analiz yöntemleriyle değerlendirilmektedir. Proje ile öğrencilerin karşılaştığı ders kitaplarından dijital yayınlara; yazılı, sesli ve görsel içeriklere kadar uzanan geniş bir yelpazede, mevcut söz varlıklarının bilimsel yöntemlerle tespit edilmesi, sınıf düzeylerine göre hedef söz varlığı listelerinin oluşturulması ve bu listelerin ders kitapları, öğretim programları ve çocuk edebiyatı alanında çalışan paydaşların kullanımına sunulması amaçlanmaktadır. Ayrıca, projenin okuma kültürünü geliştirme hedefi doğrultusunda; öğrencilere, öğretmenlere ve velilere yönelik olarak okuma alışkanlığını teşvik eden, metinle etkileşimi artıran ve etkili okuma stratejilerini tanıtan seminerler düzenlenmesi planlanmaktadır. Proje, Türk Dil Kurumu, TÜBİTAK, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü ve Yunus Emre Enstitüsü ile çocuklara yönelik içerik üreten çeşitli kurumların iş birliğiyle yürütülmektedir.Projenin sürdürülebilirliği kapsamında; ders kitaplarının söz varlığı açısından incelenmesi ve izlenmesi süreci Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, yapay zekâ tabanlı doğal dil işleme gibi teknik bileşenler Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü, öğrencilerin söz varlığını izlemeye yönelik araştırma modeli ise Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülecektir.